Mạc Đĩnh Chi – Lưỡng quốc trạng nguyên – Rạng danh nước Việt (Phần 1)

Google+ Pinterest LinkedIn +

Mạc Đĩnh Chi (1280 – 1346): Lưỡng quốc trạng nguyên. Vốn dòng của Mạc Hiển Tích, người đã đỗ đầu Thái học sinh khoa Bính Dần (1086) thời Lý. Nguyên quán Mạc Đĩnh Chi thuộc xã Linh Khê, huyện Chí Linh, Hải Dương. Ông tự là Tiết Phu, nức tiếng là thông minh, học giỏi.

Mạc Đĩnh Chi (chữ Hán: 莫挺之 1272 – 1346), tên tự là Tiết Phu (節夫), hiệu là Tích Am (僻庵) là một quan đại thần và nhà ngoại giao nổi tiếng triều Trần trong lịch sử Việt Nam[1]. Năm 1304, đời vua Trần Anh Tông niên hiệu Hưng Long thứ 12, ông thi đỗ trạng nguyên. Nhờ thông minh, hiểu biết sâu rộng, ông nhiều lần được cử đi sứ sang Trung Quốc. Ngoài ra, ông còn được biến đến như là tổ tiên trực hệ của các đời Hoàng đế nhà Mạc, được Mạc Thái Tổ truy tôn miếu hiệu là Viễn Tổ (遠祖), thụy là Kiến Thủy Khâm Minh Văn Hoàng Đế (建始欽明文皇帝).

Dưới thời vua Trần Minh Tông ông được tin dùng và làm rạng danh sử Việt. Ông nổi tiếng là người liêm chính, có lần vua muốn thử ông nên sai quân cho 10 vạn quan tiền đang đêm đưa đến trước của nhà. Sáng sớm hôm sau ông mang theo số tiền này vào chầu và báo với vua. Vua nói: “Nếu tiền này không ai nhận thì khanh cứ giữ lấy mà chi dùng”.

luong-quoc-trang-nguyen-mac-dinh-chi

Nguồn: Wikipedia

Lịch sử ghi danh ông với vai trò là một nhà bang giao thiên tài, là một sứ thần làm rạng danh đất nước. Những hoạt động của ông tại Trung Quốc đã khiến vua tôi phương Bắc nể phục và không giám khinh thường dân tộc chúng ta. Năm 1308 đời vua Trần Anh Tông, Mạc Đĩnh Chi đi sứ nhà Nguyên, mừng vua Nguyên Vũ Tông mới lên ngôi. Đó là lúc mới 20 năm sau chiến tranh chống quân Nguyên thứ 3 (1287-1288), sứ bộ bị nắn gân cốt rất mạnh.

Điển tích: Tại cửa ải

Thử thách văn chương đầu tiên là do trời mưa nên Sứ bộ đến cửa ải Pha Lũy (nay là ải Nam Quan) bị trễ. Quan trấn ải phía Trung Quốc không chịu mở cổng thành, song vì biết danh tiếng ông, nên thử tài bằng câu đối:

Quá quan trì, quan quan bế, nguyện quá khách quá quan
Nghĩa là: Qua cửa quan trễ, cửa quan đóng, mời khách qua cửa quan.

Ông đã đáp lại:

Tiên đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối
Nghĩa là: Đối trước dễ, đối lại khó, xin tiên sinh đối trước.

Quan giữ ải phục tài, lập tức mở cửa ải đón sứ bộ và tiếp đãi rất long trọng.

Điển tích: Buổi tiếp kiến đầu tiên

Khi đến Yên Kinh, thấy Mạc Đĩnh Chi người thấp bé, nên người Nguyên tỏ ý khinh khi. Trong buổi tiếp kiến đầu tiên người triều Nguyên đã ra câu đối:

Nhật hoả vân yên, bạch đán thiêu tàn ngọc thố
Nghĩa là: Mặt trời là lửa, mây là khói, ban ngày mặt trời thiêu cháy vừng trăng. Hàm ý là đại quốc đủ sức đốt cháy nước nhỏ.

Mạc Đĩnh Chi đã đối lại:

Nguyệt cung tinh đan, hoàng hôn xạ lạc kim ô
Nghĩa là: Trăng là cung, sao là đạn, khi chiều tà mặt trăng bắn rơi mặt trời. Hàm ý là nước nhỏ cũng có thể chống lại nước lớn trong hoàn cảnh thích hợp.

Xem tiếp phần 2 …

Nguồn: connguoimoi tổng hợp
Xem thêm các bài viết cùng chuyên mục. Hoặc ghé thăm Fanpage
Đọc thêm:   Sự thật về ngựa thành Troy. Cuộc chiến huyền bí nhất lịch sử cổ đại - Kỳ 2
Share.